नरक चतुर्दशी आणि योग-ध्यानधारणा : अंतर्मनातील प्रकाशाचा खरा उत्सव
डॉ. भाग्यश्री वैद्य, डिवाइन योगा अकॅडमी, पुणे यांचे मार्गदर्शन
पुणे (प्रतिनिधी) : दीपावलीचा सण म्हणजे प्रकाश, आनंद आणि सकारात्मकतेचा उत्सव. परंतु नरक चतुर्दशी हा दिवस फक्त बाह्य उजेडापुरता मर्यादित नसून, आत्मशुद्धी आणि अंतरिक तेज जागृत करण्याचा दिवस आहे. भगवान श्रीकृष्णाने या दिवशी नरकासुराचा वध करून धर्माचा विजय साधला, म्हणून हा दिवस “अंध:कारावर प्रकाशाचा विजय” म्हणून साजरा केला जातो.
डिवाइन योगा अकॅडमी, पुणे यांच्या प्रमुख डॉ. भाग्यश्री वैद्य म्हणाल्या, “या दिवशी पहाटे उठून अभ्यंग स्नान, देवपूजा आणि योग-ध्यानधारणेचा संकल्प केला, तर दिव्य ऊर्जेशी आपला सखोल संपर्क प्रस्थापित होतो. शरीर, मन आणि आत्म्याची शुद्धी — हाच खऱ्या दिवाळीचा खरा अर्थ आहे.”
त्या पुढे सांगतात, “नरक चतुर्दशी म्हणजे फक्त बाह्य स्वच्छता नव्हे, तर मनातील अंध:कार — राग, मत्सर, भीती, ताण आणि अज्ञान — दूर करण्याचा दिवस आहे. योग साधनेमुळे प्राणशक्ती संतुलित राहते, विचार निर्मळ होतात आणि मन प्रसन्न राहते.”
डॉ. वैद्य यांच्या मते, या दिवशी सूर्यनमस्कार, प्राणायाम, अनुलोम-विलोम आणि ध्यानासन केल्याने शरीरातील नकारात्मकता नाहीशी होते आणि दिवाळीचा खरा आनंद अनुभवता येतो. “शांत वातावरणात ‘ॐ नमो भगवते वासुदेवाय’ किंवा आपल्या कुलदैवताचा मंत्र जप केल्याने अंतरिक प्रकाश जागृत होतो आणि मन शांत होते,” असे त्यांनी सांगितले.
“जशी आपण घराची स्वच्छता करतो, तशीच मनाची स्वच्छताही आवश्यक आहे. योग आणि ध्यान हीच अंतर्मनातील ‘नरक’ म्हणजे अस्वस्थता, चिंता आणि राग दूर करण्याची दिव्य साधना आहे. बाह्य प्रकाशाइतकेच अंतरिक प्रकाशाचेही महत्त्व आपण ओळखले पाहिजे,” असा संदेश त्यांनी दिला.
नरक चतुर्दशीचा खरा अर्थ म्हणजे —
‘प्रत्येक घरात दिवे लावा, पण आपल्या अंतर्मनातही एक दीप प्रज्वलित करा.’
शरीर, मन आणि आत्म्याची शुद्धी करून अंतरिक तेजाचा अनुभव घेणे — हेच खऱ्या अर्थाने दिवाळी साजरी करणे होय, असा प्रेरणादायी संदेश डॉ. भाग्यश्री वैद्य (डिवाइन योगा अकॅडमी, पुणे) यांनी दिला.
“`
